“Als iedereen voor elkaar zou zorgen, zou het leven zoveel mooier zijn”

Hannelore Bedert vertelde over hoe ze met haar verlies omgaat in interviews. Ze schreef er een mooie columnreeks over die werd gebundeld als Hoelang gaat papa nog gestorven zijn? En ze schreef de song ‘Kom naar huis’. De tekst van dat nummer toont mooi welke vormen verdriet en gemis kunnen aannemen. Maar optreden deed ze lang niet meer. “Het was emotioneel moeilijk, en ook praktisch niet zo makkelijk te organiseren, met twee jonge kinderen.”

Zo’n gebeurtenis haalt de vaste bodem onder je leven uit, emotioneel en praktisch, maar het leven blijft ondertussen wel doorgaan. “Je moet blijven eten, voor de kinderen zorgen en hen naar school brengen. Met kinderen heb je heel weinig tijd om te rouwen en weinig tijd voor jezelf. Je stelt rouw uit tot er ruimte voor is. Gezond is dat niet, maar het kan soms niet anders. Van sommige dingen denk je: het moet gebeuren, en ik ben hier de enige die het kan doen, dus ik moet wel. Als ik daar over begin na te denken, word ik ongelukkig. Maar ik moet het dan gewoon doen: bed uit en beginnen. Ik wilde niet dat die negatieve gevoelens mijn leven zouden overnemen. Ik kreeg veel hulp, maar na een tijdje merkte ik dat ik mijn eigen dingen weer wilde regelen.”

Vorig najaar stond ze voor het eerst sinds lang nog eens op een podium, voor de rouworganisatie Réveil. “Ik was vroeger niet zo’n fan van rouworganisaties en de hele rouwcultuur”, aldus Hannelore. “Ik had lang het gevoel dat het niet ging om mensen helpen. Dat er altijd wel een commercieel kantje aan zit, omdat het jobs zijn waar geld mee verdiend wordt. Alsof het een must is om begin november massaal samen te komen op een kerkhof.” Maar na een paar gesprekken met de mensen achter Réveil, merkte ze toch dat er veel schoonheid achter schuilde. “Mijn vooroordeel was mis. Hun evenementen brengen vaak mensen bij elkaar die het rouwen moeilijk vinden en op die manier toch steun vinden bij elkaar. Mensen voor wie de dood misschien nog wat in de taboesfeer zit en die er met wat hulp toch over kunnen praten samen.”

Je kan het niet alleen

Zelf houdt Hannelore meer van rustige dagen. “Ik heb ook nood aan steun van andere mensen als ik het moeilijk heb, en dat niet alleen begin november. Mijn vrienden, mijn familie en die van Stijn: ze waren er echt voor mij. Als je partner, de vader van je kinderen, sterft, dan zakt de grond onder je voeten weg. Zo’n situatie kan je niet alleen aan. Stel dat ik dat alleen had moeten doen? Dat was me nooit gelukt. Je hele leven wordt onderuitgehaald op zo’n moment. Je kan het niet alleen opnieuw opbouwen. Ik wist: ik kan dit niet alleen. Gelukkig had ik familie en vrienden om me heen.”

Veel ‘eerste keren’ alleen

Rouw kent vele gedaantes, zoals ze ook in haar nummer ‘Kom naar huis’ beschrijft. In de tekst somt Hannelore verschillende manieren op waarop verdriet, gemis en rouw je kunnen overvallen. Soms lijkt het wel blok beton midden in de kamer, een andere keer krijgt het de vorm van een trouwe hond die op de deurmat ligt te wachten. In ieder geval gaat rouw ook gepaard met veel eerste keren die je alleen moet doen, weet Hannelore: “En dan gaat het over grote eerste keren zoals Kerstfeesten en verjaardagen, maar ook kleine dingen. Stijn zette de vuilnisbakken en het glas buiten. Dat moest ik nu ook doen. Onlangs moest ik het fietslampje van mijn dochter vervangen. Dat zijn allemaal geen grootse dingen, maar drukt je wel elke keer met je neus op de feiten. Onze taakverdeling ging heel naturel, besef ik door die kleine dingen. Mensen die alleen zijn, doen dat natuurlijk ook allemaal alleen. Maar wij waren een soort twee-eenheid. Als een persoon wegvalt, dan voel je je nog maar half.”

Muur aan administratie neerhalen

Administratie maakt rouwen moeilijk. Dat heeft Hannelore ook aan den lijve ondervonden: “Het is zo raar dat de bank bepaalt dat je rekening geblokkeerd wordt na het overlijden. Stijn zou dat niet zo gewild hebben. Het gebeurt natuurlijk om erfgenamen te beschermen. Toch voelde het zo gek dat ik met facturen van de buitenschoolse opvang in een mapje naar de bank moest gaan om die te laten betalen. Ik heb toen gesprekken gehad met ministers, die studiebureaus wilden inschakelen om dat onderwerp te onderzoeken. Terwijl je beter eens een rondetafel met ervaringsdeskundigen zou organiseren: zij weten hoe vervelend het is. Eigenlijk zou je als minister idealiter toch ervaring moeten hebben met de onderwerpen waarvoor je bevoegd bent. Je kan niets beslissen zonder dat je minstens hebt gepraat met de mensen die het meemaken, vind ik.”

“Als je weduwe wordt, moet je zo’n verschrikkelijke muur aan administratie neerhalen”, gaat Hannelore verder. “Daar heb je echt hulp bij nodig. Er zijn veel mensen die die hulp niet hebben, en die geraken daar gewoon niet door. Ik vond onlangs een lijstje terug van wat we allemaal moesten laten aanpassen en opzeggen, van de inschrijving van de auto tot verzekeringen. Nu, jaren later, zijn er nog steeds zaken die niet opgelost zijn. Het is soms onbegrijpelijk dat het niet eenvoudiger kan. Want iedereen gaat dood en er zijn altijd achterblijvers. Alleen zijn jonge mensen met jonge kinderen een kleinere groep, en misschien zijn we verwaarloosbaar voor de politiek. Al hebben we toch al een paar kleine dingen kunnen bewegen. Spijtig genoeg was het nodig dat iemand met iets meer zichtbaarheid haar nek ervoor moest uitsteken.” 

Leren zwemmen

“Verdriet wordt niet kleiner met de jaren”, vertelt Hannelore. “Het is als een golf die je overspoelt. De eerste keren werd ik platgeslagen en wist ik niet hoe ik eruit moest geraken. Nu kan het me nog overvallen, maar ik raak er makkelijker terug uit. Ik kan ondertussen beter zwemmen… Vroeger leek het alsof dat gevoel voor de rest van mijn leven zou duren. Ik dacht nooit meer gelukkig te worden, maar ondertussen weet ik dat het overgaat. Ik dacht alleen maar jaloers te zullen zijn op het geluk van anderen. Nu zie ik het verdriet als een teken dat ik hem heel graag gezien heb.”

Haar kinderen hebben dromen en toekomstperspectieven. Dat helpt Hannelore om naar de toekomst te kijken. “Gaandeweg ben ik gaan beseffen dat er nog toekomst is voor ons drieën.” En ondertussen heeft Hannelore ook een nieuwe partner ontmoet. “Het helpt wel, verliefd worden op iemand. Niet dat ik alleen niet gelukkig was, maar met twee is het toch echt leuker. Het is een fijne aanvulling in het leven. Als je iets wil gaan doen, hoef je niet na te denken wie met je mee wil, het is evident dat je samen dingen gaat doen. En samen naar huis gaan, dat sluit de avond toch op een andere manier af dan alleen thuiskomen, wetende dat je eigenlijk alleen bent. Dat contrast haalde het leuke van de avond soms onderuit. Als je dan naast de lege plek in het tweepersoonsbed moet stappen, is de afwezigheid tastbaar. De warmte is weg, heel confronterend. Ik wil naast ‘mama’ ook gewoon een gelukkige vrouw zijn.”

Mensen blij maken

Na de dood van Stijn engageerde Hannelore zich ook meer in het oudercomité op school. “Ik merk dat ik het fijn vind om daar mee te werken aan activiteiten van de school, zonder dat ik er voor mezelf meteen iets uithaal”, vertelt ze. “Dingen doen voor de maatschappij, eigenlijk maakt me dat wel blij. Je hebt dan het gevoel dat je toch iets bijdraagt aan een betere wereld, op kleine schaal. Daarom begrijp ik ook dat mensen vrijwilligerswerk doen. Je haalt er echt voldoening uit.”

Ze gelooft een beetje in karma. “Zonder zweverig te doen: wat je verkeerd doet aan anderen, komt ooit terug in je gezicht. Dan kan ik maar beter wat contenter in het leven staan. Af en toe eens zwaaien naar een ouder iemand die achter te raam naar de mensen op straat zit te kijken. Als je dan hun gezichtsuitdrukking ziet veranderen, heb je die mens z’n dag een beetje beter gemaakt. En het kost echt geen moeite, iemand op die manier blij maken.”

Zien wat er wél nog is

Ondertussen heeft Hannelore zich voorgenomen om optimistisch te zijn en leuke dingen te doen. “Stijn was de vrolijke in de relatie. Omdat hij optimistisch was, was er veel ruimte voor mijn donkere kant. Nu merk ik dat als ik die kant te veel toelaat, dat er niemand is om alles weer in evenwicht brengt. Het verlies is me overkomen. Ik kan me er jarenlang in wentelen, of ik kan vooruitkijken en me afvragen wat er nog wel is. Veel fijne dingen en zaken waar ik gelukkig van word. De kinderen, hun toekomstdromen, daar mee deel van uitmaken. Dat maakt me optimistischer. Ondanks wat we hebben meegemaakt valt het leven echt goed mee. Er is nog veel goeds.”